Biebrzański Park Narodowy - w trosce o bagna

Odnośniki

Ułatwienia dostępu

Change language

Banery z lewej strony

  • Ministerstwo Klimatu i Środowiska
  • NATURA 2000
  • RAMSAR
Nawigacja:

Treść

Żydzi nad Biebrzą

W latach 20-tych XVI w. wypędzono Żydów z wielu miast Wielkopolski, Małopolski i Mazowsza, które uzyskały przywilej de non tolerandis Judaeis. 20 lat później miały miejsce poważne prześladowania Żydów w miastach czeskich, austriackich i niemieckich. Wielu z nich uciekało na wschód. Znaleźli tu dogodne warunki do osadnictwa dzięki anulowaniu w 1503 r. przez Wlk. Księcia Aleksandra, dekretu z 1495 r. nakazującego Żydom opuszczenie Litwy. Osiedlani byli w miastach, miasteczkach i wsiach.
W okolicach Biebrzy, najwcześniej pojawili się w Tykocinie (1522), Nowym Dworze (1540) i Rajgrodzie (1587). W I poł. XVII w zawitali do Goniądza, Lipska, Knyszyna i Jasionówki. W II połowie tego wieku byli obecni w Sidrze, Dolistowie i Suchowoli, na początku XVIII w. w Dąbrowie Białostockiej i Trzciannem, a pod koniec XVIII w Sztabinie.
Rozbiory Rzeczpospolitej pod koniec XVIII w. zmieniły sytuację prawną tej społeczności. Nieciekawie wyglądała sytuacja Żydów zamieszkujących ziemie podległe administracji rosyjskiej. Od 1815r. cała Dolina Biebrzy znajdowała się w strefie wpływów Rosji. Powołane przez cara w 1835r. strefy osiedlenia szczególnie uprzykrzyły im życie, zmuszając tysiące Żydów do zmiany miejsc zamieszkania. Wielu z nich wędrowało na zachód Imperium Rosyjskiego, a więc również w okolice Biebrzy.
Wiek XIX zmienił charakter etniczny miast i miasteczek. W oparciu o rosyjski spis powszechny z 1897 r. można stwierdzić, że przeważała w nich zdecydowanie ludność żydowska. Największy odsetek tej społeczności odnotowano w Trzciannem - 98, 4 %, około 75 % w Janowie, Dąbrowie Białostockiej i Jasionówce, a 60 % w Goniądzu, Suchowoli i Korycinie. W pozostałych miejscowościach starozakonni stanowili zazwyczaj około 50 % liczby mieszkańców.
W okresie międzywojennym Żydom w Polsce sprzyjała polityka marszałka Piłsudskiego. W każdej żydowskiej gminie nad Biebrzą, mimo różnego rodzaju antysemickich ekscesów, mogły funkcjonować liczne szkoły i gimnazja. W niektórych miastach, np. w Goniądzu, istniały teatry, gdzie wystawiano przedstawienia w języku jidysz.
Agresja nazistowskich Niemiec na sowiecką Rosję 22 VI 1941 - okazała się dramatyczna dla historii Żydów zamieszkujących Europę Środkową. Nad Biebrzą przyniosła koniec ich osadnictwa. Po kwitnącej tu przez kilkaset lat kulturze, setkach szkół, bibliotek i synagog zostały jedynie resztki cmentarzy (m.in. w Lipsku, Goniądzu i Trzciannem).

Więcej o sztetl (jęz. angielski):
http://www.radzilow.com
http://www.szczuczyn.com

  • autor: Artur Wisniewski

« Powrót

Aktualności:

Życzenia świąteczne

-
2021.04.02  - 

Z okazji nadchodzących Świąt Wielkiej Nocy życzymy wszystkim czasu refleksji i zadumy, a po nim radosnego Alleluja. Życzymy spotkań w gronie rodziny i przyjaciół, dostrzegania i doceniania tego co w życiu najważniejsze. Niech to będzie czas odpoczynku i wytchnienia od naszej zabieganej codzienności, wykonania małego gestu dobra w stronę drugiego człowieka.

Pożegnanie śp. Bogdana Jaworowskiego

Pożegnanie śp. Bogdana Jaworowskiego
2021.03.25  - 

Ze smutkiem żegnamy dzisiaj naszego Kolegę, Bogdana Jaworowskiego, emerytowanego strażnika Straży Parku Biebrzańskiego Parku Narodowego. 
 

Finał konkursu plastycznego "Ptasia zima nad Biebrzą"

-
2021.03.23  - 

Finał Konkursu plastycznego „Ptasia zima nad Biebrzą” odbył się on-line 22 marca 2021 r.  Podczas spotkania poznaliśmy 31 laureatów konkursu. 

Zobacz także:

Banery z prawej strony

  • Europarc
  • Biebrzańskie Wieści
  • Nasza Biebrza
  • Darowizny
  • Miejsce Przyjazne Rowerzystom
  • Centrum Informacji Natura 2000

Dane kontaktowe

Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz

tel. +48 857380620, 857383000

fax +48 857383021

e-mail: sekretariat@biebrza.org.pl

Mapa

Mapa

Intranet

Stopka

CC 3.0: Biebrzański Park Narodowy
Projekt i realizacja: extranet.pl
Idę do góry

Rozmiar czcionki

Wersja o wysokim poziomie kontrastu

Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku 'Graficzna wersja strony' znajdującego się w górnej części witryny.