Biebrzański Park Narodowy - w trosce o bagna

Odnośniki

Ułatwienia dostępu

Change language

Pogodaw dolinie Górnej Biebrzy sob 25.05, godz 13:50

22°C odczuwalna23°C
991 hPa
9.4 km/h
47%
0 mm

Banery z lewej strony

  • NATURA 2000
  • RAMSAR
  • Europarc
Nawigacja:
  • Aktualności przyrodnicze

Treść

Wszystko zależy od punktu potrójnego …

Aby para wodna uległa skropleniu musi się zwiększyć ciśnienie lub obniżyć temperatura. Z nadmiaru pary wodnej w powietrzu powstają osady, opady, mgły i chmury. Dzisiaj - z racji niskiej temperatury, która powinna w końcu u nas zagościć - będzie o osadach.

Wyróżniamy wśród nich: nalot ciekły, rosę, szron, sadź, gołoledź i zamróz. Zimą mamy do czynienia tylko z czterema ostatnimi zjawiskami. Z braku miejsca zajmę się tym razem zjawiskiem szronu i sadzi.

Szron – jest to osad lodu o wyglądzie krystalicznym powstający w podobny sposób jak rosa, ale przy temperaturze powietrza niższej niż 0°C. Tworzą go drobne lodowe kryształki w postaci igieł, piórek. Warunkiem powstania szronu jest obniżenie temperatury podłoża poniżej temperatury punktu potrójnego dla wody oraz ciśnienia parcjalnego pary wodnej w powietrzu poniżej ciśnienia punktu potrójnego wody. Zachodzi wówczas bezpośrednia zamiana pary w ciało stałe, czyli resublimacja. Punkt potrójny – stan, w jakim dana substancja może istnieć w trzech stanach skupienia (ciało stale, gaz, ciecz) równocześnie w równowadze termodynamicznej. Woda w stanie ciekłym, lód i para wodna są w równowadze (punkt potrójny) w temperaturze 0,01°C (273,16 K) i ciśnieniu 611,73 Pa. Woda jest niezwykle magicznym wynalazkiem …

Szadź (sadź) – osad w postaci pośredniej między szronem a zamrozem lub gołoledzią, najczęściej przybiera postać lodowych szczotek, kryształków lodu zlepionych zamarzającymi kroplami mgły. Powstaje, gdy wilgotne powietrze zawierające drobne kropelki przechłodzonej wody (mgła) napływa na obszar o często jeszcze niższej temperaturze. Wtedy na wyeksponowanych powierzchniach zaczynają narastać lodowe igiełki (patrz szron) w kierunku, z którego napływa zimne i wilgotne powietrze. Igiełki te są zlepiane przez zamarzające kropelki wody, w wyniku czego tworzą się charakterystyczne szczotki. Ilość osadu może być tak duża, że powoduje łamanie się gałęzi drzew. W odróżnieniu od szronu, szadź powstaje w każdej porze doby.

W podręczniku  J. Tomanka „Meteorologia i klimatologia dla leśników”(1966), możemy przeczytać, że:
„Zjawiska sadzi i szronu są do siebie podobne, jednak istnieje między nimi wyraźna różnica. Sadź może się utworzyć w dowolnej porze dnia gdy tymczasem szron występuje tylko podczas pogodnej nocy. Szron może osadzać się tylko na nieprzewodnikach, sadź natomiast osadza się także na metalach.”

Przyznam się szczerze, że do końca nie jestem w stanie odróżnić szronu od sadzi. Pozostaje więc tylko obserwacja właściwości dielektrycznych podłoża, czyli czy są to przewodniki czy nie lub czy powstało to w nocy czy w dzień? Nic nie rozumiem …ale jest to ładne i fotogeniczne, a ten jeden, jedyny punkt i w dodatku potrójny to już odlot całkowity!

Zostało tylko wyjaśnić skąd się wzięły te dziwnie brzmiące określenia: <sadź> i <szadź>,  która z nich jest prawidłowa lub bardziej właściwa?

Na stronie <Raciborz.com.pl> znalazłem taką oto odpowiedź prof. Jana Miodka:

To jest słowo, które swój kształt fonetyczny zawdzięcza podstawie słowotwórczej, jaką jest nazwa koloru - szary, siery po prasłowiańsku, a potem po polskim przegłosie sary i wtórnie szary.  Dlatego wszystkie słowniki informują, że obok tej postaci najpopularniejszej - szadź, jest w użyciu również wersja z nagłosowym "s" czyli sadź. Ja osobiście używam tylko wersji z tą szczelinową spółgłoską "sz", ale o istnieniu tego nagłosu szczelinowego "s" też wiem, bo rejestrują to brzmienie wszystkie słowniki. A więc szadź, sadź od szarego koloru.

Proste, logiczne i zrozumiałe. Wystarczy połączyć punkt potrójny ze szczelinową spółgłoską "sz", która jak wiadomo ma właściwości dielektryczne i wiadomo, że w tym konkretnym przypadku mamy do czynienia ze … szronem.

Tekst i fotografie: cezary werpachowski, Biebrzański PN <cezarbot@cksr.ac.bialystok.pl>

 

  • autor: c. werpachowski, data: 28.12.2011

Wszystko zależy od punktu potrójnego …

  • szron na kwiatostanie trzciny fot: c. werpachowski
    szron na kwiatostanie trzciny fot: c. werpachowski
  • szron a może jednak szadź ... na pędach wierzby fot: c...
    szron a może jednak szadź ... na pędach wierzby fot: c. werpachowski
  • szron a może jednak szadź + śnieg na gałązce świerka fot:...
    szron a może jednak szadź + śnieg na gałązce świerka fot: c. werpachowski
  • szron a może szadź?! fot: c. werpachowski
    szron a może szadź?! fot: c. werpachowski
  • coś całkiem przeźroczystego ...  fot: c. werpachowski
    coś całkiem przeźroczystego ... fot: c. werpachowski
  • na całej połaci ...  fot: c. werpachowski
    na całej połaci ... fot: c. werpachowski
  • to podłoże przewodzi prąd jak nic - a więc jednak szadź...
    to podłoże przewodzi prąd jak nic - a więc jednak szadź fot: c. werpachowski
  • ... a więc jednak szadź  fot: c. werpachowski
    ... a więc jednak szadź fot: c. werpachowski
  • typowe igiełki szronu lub szadzi  fot: c. werpachowski
    typowe igiełki szronu lub szadzi fot: c. werpachowski
  • na gałązce wierzby  fot: c. werpachowski
    na gałązce wierzby fot: c. werpachowski
  • "pale" w szadzi  fot: c. werpachowski
    "pale" w szadzi fot: c. werpachowski
  • biebrzańskie trzciny  fot: c. werpachowski
    biebrzańskie trzciny fot: c. werpachowski
  • już po Świętach, ale zawsze się jeszcze można pod nią...
    już po Świętach, ale zawsze się jeszcze można pod nią całować fot: c. werpachowski
  • jeżeli na szczawiu to musi być szadź  fot: c. werpachowski
    jeżeli na szczawiu to musi być szadź fot: c. werpachowski
  • grąd "gównów" w zimowej szacie  fot: c. werpachowski
    grąd "gównów" w zimowej szacie fot: c. werpachowski

« Powrót

Aktualności:

Sprzedaż biomasy

2019.02.27  - 

Informujemy, że na mocy Zarządzenia nr 4/2019 z dnia 27 lutego 2019 r. prowadzona jest sprzedaż biomasy pozyskanej kosztem nabywcy z gruntów Biebrzańskiego Parku Narodowego.

"Ratowanie sowy"

„Fascynujący Dzień Roślin” odbędzie się w innym (jesiennym) terminie

Zobacz także:

Banery z prawej strony

  • Geoportal Biebrzańskiego PN
  • Kampania edukacyjna MŚ
  • Ministerstwo Środowiska
  • Biebrzańskie Wieści
  • Geoportal Biebrzańskiego PN
  • Nasza Biebrza
  • Darowizny
  • Miejsce Przyjazne Rowerzystom
  • Certyfikat POT 2005
  • Centrum Informacji Natura 2000

Dane kontaktowe

Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz

tel. +48 857380620, 857383000 wew. 233

fax +48 857383021

e-mail: sekretariat@biebrza.org.pl

Mapa

Mapa

Intranet

Stopka

CC 3.0: Biebrzański Park Narodowy
Projekt i realizacja: extranet.pl
Idę do góry

Rozmiar czcionki

Wersja o wysokim poziomie kontrastu

Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku 'Graficzna wersja strony' znajdującego się w górnej części witryny.