KULTURA

Etnografia

Orylka. Spław Narwią i jej dopływami, w tym Biebrzą istniał od czasów późnego średniowiecza. Przedmiotem spławu były głównie produkty leśne: miód, wosk, skóry, potaż, drewno masztowe i budulcowe, pozyskiwane w rozległych puszczach wschodniej Polski. Spław drewna, zwany orylką, istniał nad Biebrzą do 1939 r.
Drewno spławiano w formie tratew, przygotowywanych w charakterystyczny sposób z wcześniej obrobionego drewna. Oryle (flisacy) budowali na tratwach szałasy (budy) i paleniska. Spław wymagał licznych umiejętności wymijania bądź usuwania przeszkód.
Specyfika pracy orylów i ich bezpośredni kontakt ze środowiskiem wodnym przyniósł specjalne techniki rybołówstwa, łowiectwa i przygotowywania potraw. Oryle uchodzili za ludzi zaczepnych, lokujących się poza granicami osiadłego społeczeństwa. Orylka wykształciła skromny, ale ciekawy folklor, w postaci przysłów, żartów i przyśpiewek. Na tratwach grano muzykę, a nawet tańczono.
Na Biebrzy spławiano drewno zwykle od Dębowa, zaś przy wyjątkowo dobrym stanie wód - od Lipska. Przystaniami orylskimi na Biebrzy były Osowiec i Goniądz, zaś na Narwi: Tykocin i Wizna. W miejscach tych istniały knajpy orylskie.

Bibliografia:
Gomółka B., Zasoby etnograficzne Kotliny Biebrzańskiej [w.] Kowalczyk A. (red.), Plan Ochrony BPN. Ochrona zasobów kulturowych, t.3, Warszawa 2000.

Tradycje rękodzieła. Biebrzański Park Narodowy od 1999 r. jest współorganizatorem Targów Produktu Lokalnego, na których twórcy ludowi z regionu mogą prezentować i sprzedawać swoje rękodzieło. Na ich podstawie można stwierdzić, że ciągle żywymi tradycjami - choć nie mającymi już takiego znaczenia jak w przeszłości - są tutaj: hafciarstwo, plecionkarstwo, wikliniarstwo, tkactwo, rzeźba, plastyka i pieczywo obrzędowe. W Korycinie, Janowie i Lipsku kobiety tkają na krosnach tkaniny dwuosnowowe. Twórcy ludowi z gmin: Goniądz, Janów, Mońki, Nowy Dwór, Sztabin, Trzcianne, Wizna, Lipsk rzeźbią bądź malują. W większości gmin mieszkają hafciarki.
Na szczególną uwagę zasługują rzeźby ptaków wykonywane przez Marzenę Wróblewską z Goniądza, Józefa Rafałko z Trzciannego i Bogdana Tuszyńskiego z Dziękoń/k. Moniek, pieczywo obrzędowe (korowaje gąski) Janiny Trochimowicz i pisanki Danuty Harasimowicz oraz Krystyny Cieśluk z Lipska, wyroby z wikliny Zygmunta Skubicha z Budnego/k. Goniądza, hafty Teresy Kalinowskiej z Trzciannego. Warsztaty tkackie na których powstają urokliwe tkaniny dwuosnowowe posiadają: Bernardeta Rość z Szaciłówki/k. Korycina, Kazimiera Makowska z Lipska, Ludgarda Sieńko z Janowa.

Lipsk. Najwięcej twórców kultywuje rękodzieło ludowe w Lipsku i okolicach. Ośrodek Kultury w Lipsku proponuje dla zorganizowanych grup turystycznych skorzystanie z programu: Spotkanie z folklorem. Podczas wędrówki przewidziane jest m.in. spotkanie z twórczyniami ludowymi wykonującymi pisanki, tkaniny dwuosnowowe, ozdoby dawnych wnętrz, pieczywo obrzędowe korowaje gąski. W warsztatach twórców, zwiedzający mogą spróbować samodzielnego zdobienia pisanek, wypieku gąsek, wykonania kwiatów bibułkowych, pająków, bukietów oraz palm wielkanocnych, a także uczestniczyć w pokazie tkania na dawnych krosnach. Spotkanie kończy się występem zespołu regionalnego Lipsk.
Lipsk leży także na trasie szlaku Rękodzieła i Tradycji Wsi Suwalskiej i Mazurskiej.

Szczegółowych informacji o programie Spotkanie z folklorem udziela:

• Muzeum Regionalne, ul. Rynek 2, tel. 087-642 35 86 (Barbara Tarasewicz)
• Miejsko- Gminny Ośrodek Kultury, ul. Rynek 23, tel./fax 087-642 35 86, http://www.lipsk.pl e-mail: mgok@lipsk.pl,

• Stowarzyszenie Miłośników Janowskiej Tkaniny Dwuosnowowej, Gminny Ośrodek Kultury, ul. Białostocka 14 a, 16 130 Janów, tel. 085-721 61 42 janow_dywany@wp.pl
• Klub Animatorów Tradycji Bioregion Biebrza, Gminna Biblioteka Publiczna w Rudzie, 19-200 Grajewo, tel. 086-273 87 64