Terenowy Ośrodek Edukacji to sieć szlaków turystycznych, ścieżek edukacyjnych w Obwodzie Ochronnym Grzędy, położonym w basenie środkowym doliny Biebrzy. Uroczysko Grzędy to obszar który cechuje wielka różnorodność siedlisk od rozległych torfowisk, poprzez bory bagienne, lasy mieszane po ciągnące się pasmami wydmy. Występuje tu wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt, m.in.: brzoza niska (Betula humilis), wierzba lapońska (Salix lapponum), rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia), pełnik europejski (Trolius europeus), obuwik pospolity (Cypripedium calceolus). Przy odrobinie szczęścia zauważyć można tu żerujące łosie, wilczy trop czy szybującego na niebie orlika krzykliwego (Aquila pomarina) lub grubodziobego (Aquila clanga).

autor: 08.01.2009   

Część Obwodu Ochronnego Grzędy stanowi jeden z najstarszych i bardziej znanych obszarów ochrony ścisłej w Polsce - "Czerwone Bagno" (dawniej rezerwat ścisły) utworzony w 1926 r. Po II wojnie światowej stanowił on jedyną ostoję łosia w Polsce. W celu ochrony zbiorowisk leśnych, w 1925 r. utworzony został ścisły rezerwat przyrody "Grzędy". W 1981 r. oba rezerwaty zostały połączone w jedną całość (o pow. 11 629,75 ha), przyjmując wspólną nazwę "Czerwone Bagno". Z chwilą utworzenia Biebrzańskiego Parku Narodowego ustanowiono tu strefę ochrony ścisłej o powierzchni 2 569 ha.

W sercu Czerwonego Bagna. Fot. P.Tałałaj

Strażnicy łosiowi na patrolu w regionie Czerwonego Bagna. Rok 1957. Fot. Mirek Kobeszko

Łoś. Fot. Piotr Dombrowski

Przez teren Grzęd przebiegają szlaki turystyczne oraz 3 ścieżki edukacyjne: "Borek bartny" , "Czerwone Bagno" i "Wydmy". Większość szlaków turystycznych zaczyna się i kończy przy leśniczówce Grzędy (dawniej Choszczewo). Położona na malowniczej polanie, otoczona lasami i moczarami leśniczówka Grzędy jest doskonałą bazą turystyczną. W odrestaurowanej starej stodole obok leśniczówki usytuowana jest sala dydaktyczna oraz ekspozycja etnograficzna. Zobaczyć tu można wiele starych przedmiotów i narzędzi gospodarskich dawniej używanych przez okolicznych mieszkańców, np. elementy warsztatu tkackiego, żarna, stare żelazka itp. Znajduje się tu także kilkanaście eksponatów militarnych z II wojny światowej m.in. stare hełmy, łuski po amunicji itp. Eksponaty na potrzeby wystawy przekazał ze zbiorów prywatnych leśniczy O.O. Grzędy - Pan Henryk Ziarko. Z ekspozycją sąsiaduje niewielka sala, w której prezentowane są czasowe wystawy fotograficzne, odbywają się spotkania edukacyjne i naukowe.

 

Przy głównej drodze prowadzącej przez Grzędy (szlak czerwony) znajduje się Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt. Zatrzymyjąc się przy ogrodzeniu lub ze specjalnej platformy widokowej można obserwować przebywające tam zwierzęta - np. łosie, dziki i sarny. Jesienią 2004 roku na terenie OO Grzędy, dzięki wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i WFOŚiGW utworzono Ośrodek Hodowli Zachowawczej Konika Polskiego. Ogrodzono 190 ha naturalnych łąk w tym 30 ha brzezin, zaadaptowano do celów hodowlanych stodołę, wybudowano wiatę i wykonano 2 wodopoje, a następnie wpuszczono pierwszy tabun - 12 koników. Można je obserwować wprost ze szlaków turystycznych, biegnących przy ogrodzeniach lub niekiedy w zagrodach przy leśniczówce Grzędy.